Striprecensie ‘Een zakje Knikkers’

zakje knikkersDe stripadaptatie van de gelijknamige roman van Joseph Joffo, over de vlucht uit Parijs van twee joodse kinderen, is bijzonder geslaagd. Het verhaal wordt verteld vanuit het standpunt van de broertjes Joseph en Maurice. Kinderlijke onschuld en pragmatisme staan voorop. Oftewel: "Papa, wat is dat, een jood?"

Wereldwijd zijn er van 'Een zakje knikkers' al zo'n 25 miljoen exemplaren over de toonbank gegaan. In die roman uit 1973 schreef de nu 81-jarige Franse schrijverJoseph Joffo zijn herinneringen neer als jonge jood tijdens de Duitse bezetting in Frankrijk.

Het verhaal start in september 1941 in het achttiende arrondissement in Parijs. Tot hun grote verbazing krijgen Joseph en Maurice een gele ster op hun schooluniform genaaid door hun moeder. De jodenster. De ene schoolmakker vindt dat die ster er geweldig stoer uitziet en wil ze ruilen voor een zakje knikkers, de andere deelt de alom verspreide mening dat de joden de oorlog veroorzaakt hebben en maakt de twee het leven zuur.

In geen tijd nemen de onrust en de angst toe bij joodse ouders. Zo ook bij de vader van Maurice en Joseph, een coiffeurmet een bloeiende zaak, die eerst nog optimistisch gestemd was over de Franse aanpak van de oorlog ("zolang de woorden 'liberté', 'égalité' en 'fraternité' op de gemeentehuizen geschreven staan, zullen we hier met rust gelaten worden").Van de ene dag op de andere geeft hij zijn kinderen de opdracht om vanuit Parijs naar Dax te reizen waar smokkelaars hen over de demarcatielijn met het vrije Frankrijk zullen helpen. Hun eindbestemming: Menton, nabij de Italiaanse grens.

Met vijfduizend Franse franc op zak en de belofte dat hun ouders weldra zullen volgen, beginnen de kinderen -Jospeh is dan tien jaar, zijn broer slechts enkele jaren ouder- aan hun lange tocht met onder meer de metro, de paardenkar, de trein en de benenwagen.

zakje knikkers 2

Riskant

Dat de tocht niet zonder gevaar is, blijkt al meteen bij hun aankomst in Dax, waar de Duitsers iedere passagier controleren. De broertjes ontsnappen enkele keren aan een razzia dankzij behulpzame en goede zielen of dankzij hun eigen inventiviteit en creativiteit. Maurice wordt zelfs even een mensenmokkelaar in ruil voor geld, en ook Jospeh verliest zijn kinderlijke onschuld en durft de Duisters met de grootste glimlach op een zijspoor te zetten. De route naar de vrijheid is tevens de route van hun te snelle volwassenwording. Het is meteen ook de kracht van dit aangrijpende verhaal.

Hoewel de roman gedetailleerder is, slaagt dit eerste deel van het striptweeluik erin om op een beklijvende manier de angst, de hoop en vooral de onschuld bloot te leggen van de twee broertjes. "Papa, wat is dat, een jood?" is de eerste vraag die Josephs lippen verlaat wanneer zijn vader hem het conflict tussen het Derde Rijk en de joden tracht uit te leggen. Zijn vader verstijft daarbij en stamelt daarna dat hij het eigenlijk ook niet zo goed weet. Het is dat soort van scènes die de toon zetten in 'Een zakje knikkers'.

 

Volwassenen worden vaak buiten spel gezet, ze worden hier vooral opgevoerd als nevenpersonages. Scenarist Kris heeft zich met verve van zijn taak gekweten om hier een boeiend verhaal van te maken, tekenaar Vincent Bailly weet met zijn wat ruwe aquareltekeningen een gevoeligheid vast te leggen die zonder meer een meerwaarde biedt. 

De strip en de roman

Dick Matena heeft met de verstripping van Gerard Reve's 'De Avonden' (Oftewel 'De Nachten', als u Bert Anciaux heet) de wens uitgesproken dat via zijn stripwerk ook een nieuwe generatie zou aangespoord worden om die Nederlandse klassieker te lezen. Wat deze stripadaptatie betreft, ben ik in ieder geval verkocht: Ik schaf me de roman 'Een zakje knikkers' aan. Oftewel: de strip als voortrekker/promotor van de roman. Waarmee ik uiteraard niet gezegd heb dat de strip een flauw afkooksel is van de roman. Maar de nieuwsgierigheid of de zucht naar meer is bij ondergetekende geprikkeld, dat staat vast.

Geert De Weyer

[Een zakje knikkers van Kris en Vincent Bailly naar de roman van Joseph Joffo verscheen bij Daedalus]

 

 
Home Geen categorie Striprecensie ‘Een zakje Knikkers’